Bức tranh phí và chi phí trên sàn thương mại điện tử

Phần lớn hộ kinh doanh online hoạt động trên sàn đều phải “gánh” nhiều lớp chi phí khác nhau. Bên cạnh phí cố định theo ngành hàng và phí thanh toán, người bán còn phải chi thêm cho các gói dịch vụ giá trị gia tăng, phí tham gia chương trình khuyến mại, phí sử dụng hệ thống kho bãi, dịch vụ vận hành đơn hàng và đặc biệt là ngân sách dành cho quảng cáo nội sàn.

Nhiều chủ gian hàng thừa nhận rằng nếu không chạy quảng cáo, sản phẩm rất khó có cơ hội tiếp cận khách hàng mới; nhưng khi tăng ngân sách, phần lợi nhuận trên mỗi đơn lại bị “ăn mòn”. Trong bối cảnh các sàn cạnh tranh quyết liệt để thu hút người mua, hàng loạt chương trình miễn phí vận chuyển, giảm giá mạnh vẫn được triển khai, song một phần chi phí được “chuyển hóa” thành cấu trúc phí phức tạp hơn, tỷ lệ chiết khấu cao hơn ở một số nhóm ngành. Với những hộ kinh doanh nhỏ, doanh thu mỗi ngày không lớn, chỉ cần tỷ lệ phí tăng lên vài phần trăm cũng đủ khiến kết quả kinh doanh thay đổi rõ rệt.

Tác động của quy định khấu trừ và nộp thay thuế

Không chỉ phí sàn, các quy định mới về quản lý thuế đối với kinh doanh online trên nền tảng thương mại điện tử cũng là mối quan tâm lớn. Từ ngày 1.7.2025, sàn thương mại điện tử có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân với hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng.

Về mặt quản lý nhà nước, đây là bước đi nhằm tăng tính minh bạch và hạn chế thất thu ngân sách. Nhưng với hộ kinh doanh online, khoản thuế được khấu trừ trực tiếp từ doanh thu khiến dòng tiền và thu nhập ròng thay đổi đáng kể. Trước đây, không ít người bán vẫn chưa quen với việc kê khai, nộp thuế đầy đủ, nhất là khi doanh thu chia nhỏ trên nhiều kênh. Khi sàn tự động khấu trừ, họ cảm nhận rất rõ phần “hao hụt” sau mỗi kỳ sao kê. Khi cộng thêm phí sàn thương mại điện tử và chi phí quảng cáo, số tiền thực sự còn lại sau tất cả chi phí thấp hơn nhiều so với những gì họ hình dung ban đầu.

Góc nhìn từ hộ kinh doanh online

Ở giai đoạn bùng nổ ban đầu của thương mại điện tử, nhiều hộ kinh doanh cho biết chỉ cần sở hữu sản phẩm phù hợp, chăm chỉ cập nhật gian hàng, tham gia vài chương trình khuyến mại cơ bản là đã có doanh thu tương đối ổn định. Hiện nay, để giữ được thứ hạng hiển thị và số lượng đơn hàng, họ phải đầu tư nhiều hơn cho hình ảnh, nội dung, chăm sóc khách hàng và ngân sách quảng cáo. Cùng lúc, giá nguyên liệu, chi phí nhập hàng, chi phí nhân công và vận chuyển cũng tăng theo mặt bằng chung của thị trường.

Trong bối cảnh đó, việc biểu phí sàn thương mại điện tử và các khoản khấu trừ gia tăng khiến nhiều hộ kinh doanh cảm thấy “đuối sức”. Một số phải rà soát lại danh mục sản phẩm, mạnh dạn loại bỏ các mặt hàng biên lợi nhuận thấp hoặc khó kiểm soát chi phí; số khác cố gắng đa dạng hóa kênh bán hàng, không phụ thuộc hoàn toàn vào một nền tảng duy nhất. Tuy nhiên, với các hộ kinh doanh nhỏ chưa có thương hiệu mạnh, việc tự xây dựng và kéo traffic cho kênh riêng ngoài sàn không hề đơn giản, đòi hỏi thêm nguồn lực về thời gian, kiến thức marketing số và chi phí quảng bá.

Lý do phía sau việc sàn thương mại điện tử điều chỉnh phí

Nếu nhìn từ phía nền tảng, việc điều chỉnh tăng phí thường được lý giải là để bù đắp chi phí vận hành ngày càng lớn. Sàn phải đầu tư liên tục cho hạ tầng công nghệ, máy chủ, hệ thống bảo mật, kho bãi, mạng lưới giao nhận, chăm sóc khách hàng và các chương trình khuyến mại quy mô lớn. Miễn phí vận chuyển, giảm giá sâu, hoàn tiền, voucher… đều cần nguồn kinh phí đáng kể, trong đó một phần được “lấy lại” từ phí sàn thương mại điện tử mà người bán đóng.

Thêm vào đó, khi các quy định pháp luật mới yêu cầu sàn nâng cao trách nhiệm trong quản lý dữ liệu giao dịch và thực hiện khấu trừ, nộp thay thuế, chi phí tuân thủ cũng tăng lên. Hệ thống phải được nâng cấp để phân loại giao dịch, tính toán thuế, kết nối với cơ quan thuế, lưu trữ và bảo vệ dữ liệu. Từ góc độ tài chính, việc điều chỉnh biểu phí được xem là một trong những cách để nền tảng đảm bảo cân đối nguồn lực. Vấn đề là phần áp lực tài chính này lại được “chia sẻ” ngược trở lại hộ kinh doanh online – nhóm vốn nhạy cảm nhất với mọi biến động chi phí.

Bài toán lợi nhuận ngày càng khó giải của hộ kinh doanh nhỏ

Nếu “mổ xẻ” một đơn hàng điển hình trên sàn thương mại điện tử, có thể thấy hàng loạt lớp chi phí chồng lên nhau. Giá bán phải cạnh tranh với rất nhiều đối thủ cùng phân khúc; chi phí sản xuất hoặc nhập hàng phụ thuộc vào nhà cung cấp; phí sàn thương mại điện tử và phí thanh toán được trừ trực tiếp theo tỷ lệ phần trăm; quảng cáo nội sàn tính theo lượt hiển thị, lượt nhấp chuột hoặc doanh thu; chi phí đóng gói, vận chuyển đầu ra có thể do người bán gánh hoàn toàn hoặc chia sẻ với người mua.

Khi cộng tất cả khoản chi này, nhiều hộ kinh doanh nhận ra lợi nhuận thực tế trên mỗi đơn thấp hơn nhiều so với con số “trên giấy”. Điều này buộc họ phải nhìn lại chiến lược giá, chính sách khuyến mãi và mức độ phụ thuộc vào sàn. Một số lựa chọn tập trung vào dòng sản phẩm có thương hiệu riêng, biên lợi nhuận cao, ít phải “đấu giá” về giá; số khác cố gắng xây dựng tệp khách hàng trung thành để giảm dần sự lệ thuộc vào quảng cáo trả phí.

Xu hướng điều chỉnh chiến lược: đa kênh và quản trị tài chính chặt chẽ hơn

Trước áp lực phí sàn thương mại điện tử và chi phí quảng cáo, xu hướng chuyển sang mô hình bán hàng đa kênh ngày càng rõ rệt. Thay vì dồn toàn bộ doanh thu vào một sàn, nhiều hộ kinh doanh mở thêm gian hàng trên các nền tảng khác, kết hợp bán qua mạng xã hội, website riêng hoặc thậm chí duy trì một điểm bán offline nhỏ. Việc đa dạng hóa giúp họ phân tán rủi ro, giảm tình trạng “lệ thuộc” vào chính sách của một nền tảng duy nhất.

Cùng với đó, ngày càng nhiều hộ kinh doanh bắt đầu chú trọng hơn đến quản trị tài chính. Nếu trước đây họ chủ yếu nhìn vào doanh thu, ít phân tích chi tiết chi phí và dòng tiền, thì nay việc “tính đúng, tính đủ” trở thành yêu cầu bắt buộc. Việc lập bảng theo dõi chi phí, so sánh hiệu quả giữa các kênh, phân loại sản phẩm theo biên lợi nhuận, dự phòng cho rủi ro thay đổi chính sách… dần được quan tâm nhiều hơn. Ai không theo kịp cách quản trị mới rất dễ rơi vào tình huống doanh thu tốt nhưng lợi nhuận thực tế lại thấp, thậm chí âm trong các giai đoạn khuyến mãi cao điểm.

Góc nhìn dài hạn: cân bằng lợi ích để hệ sinh thái phát triển bền vững

Về dài hạn, một hệ sinh thái thương mại điện tử khỏe mạnh cần đảm bảo hài hòa lợi ích giữa ba bên: người mua, người bán và nền tảng. Biểu phí sàn thương mại điện tử nếu được xây dựng trên nguyên tắc minh bạch, có lộ trình rõ ràng, được giải thích và công bố sớm sẽ giúp hộ kinh doanh online chủ động hơn trong việc điều chỉnh mô hình kinh doanh. Ngược lại, những quyết định tăng phí đột ngột, thiếu thông tin hoặc không có công cụ hỗ trợ phân tích hiệu quả dễ khiến người bán mất niềm tin và tìm cách rút khỏi nền tảng.

Ở phía cơ quan quản lý nhà nước, việc siết chặt quản lý thuế với hoạt động trên sàn thương mại điện tử là xu thế tất yếu để đảm bảo công bằng giữa các loại hình kinh doanh, đồng thời giảm thất thu ngân sách. Tuy nhiên, song hành với chính sách cần là hoạt động hướng dẫn, tư vấn, hỗ trợ hộ kinh doanh hiểu rõ nghĩa vụ và quyền lợi, tránh tâm lý “bị động” khi các quy định mới đi vào thực tế qua hình thức khấu trừ và nộp thay.

Kết luận

Việc tăng phí sàn thương mại điện tử trong bối cảnh chi phí vận hành và yêu cầu tuân thủ pháp lý gia tăng là điều khó tránh khỏi, nhưng hệ quả là hộ kinh doanh online phải đối mặt với nhiều thách thức: biên lợi nhuận mỏng hơn, cạnh tranh gay gắt hơn và áp lực đầu tư liên tục cho quảng cáo, chăm sóc khách hàng, hình ảnh sản phẩm.

Để duy trì hoạt động ổn định, hộ kinh doanh cần tiếp cận vấn đề theo hướng chủ động: nắm rõ cấu trúc phí và chính sách thuế, cân nhắc đa dạng hóa kênh bán hàng, nâng cao giá trị sản phẩm, tối ưu vận hành và quản trị tài chính bài bản. Về phía sàn thương mại điện tử và cơ quan quản lý, một môi trường minh bạch, có cơ chế đối thoại, lộ trình chính sách rõ ràng và các chương trình hỗ trợ phù hợp sẽ là chìa khóa để cân bằng lợi ích giữa các bên, từ đó thúc đẩy thương mại điện tử phát triển bền vững hơn trong giai đoạn tới.

📌Website: https://fem.tlu.edu.vn/nganh-thuong-mai-dien-tu
📌Facebook: https://www.facebook.com/thuongmaidientu.tlu
📌Tiktok: https://www.tiktok.com/@nganh_tmdt.tlu